Historisch Heusden - 249 Wolfshoek, buurtschap tussen Drunen en Elshout
In dit artikel:
Op de plaats waar tegenwoordig het viaduct Drunen–Elshout van de A59 ligt, lag vroeger de kleine buurtschap Wolfshoek: een samenkomst van wegen en zandpaden tussen Drunen, Heusden en Nieuwkuijk. Wolfshoek wordt al rond 1350 genoemd; bij de gemeentelijke indeling van 14 mei 1810 hoorde het tot Drunen. De noordgrens liep bij de Scheiloop, ten zuiden van de korenmolen van Elshout. In 1939 werd de straatnaam Wolfshoek officieel vastgelegd.
De naam zelf duidt op ligging aan een rand of uithoek. Tal van plaatsnamen met “Wolf” geven volgens onderzoek aan het uiterste of laagste deel van een gebied aan; taalkundigen zien ook een verband met het Germaanse Wulfa, met mogelijke betekenissen als ‘beboste hoek’ of ‘zanduitstulping in moerassig terrein’.
In kerkelijk opzicht veranderde de indeling na de Tweede Wereldoorlog: op 30 september 1945 viel de parochienaam “Oudheusden, Elshout en Hulten” weg en bleef alleen Elshout over. Als compensatie voor andere wijzigingen werden Wolfshoek, Scheidingstraat en De Bosschen bij de parochie Elshout gevoegd.
Transportinfrastructuur bepaalde lange tijd het leven in en rond Wolfshoek. Eeuwenlang lag de buurtschap aan de verbindingsweg tussen Heusden en Oisterwijk, aanvankelijk een karrenspoor. Rond 1888 kwam de Langstraatspoorlijn ten zuiden van Wolfshoek in gebruik, met een bewaakte overweg en wachtpost 32 bij de provinciale weg Drunen–Heusden. In 1887 werd de Heusdense Baan ter plaatse verhard. De spoorlijn verzorgde personenvervoer tot 1944 en goederenvervoer tot 1972. Daarnaast legde de Hollandsche Buurtspoorwegen in 1896 een tramlijn ’s‑Hertogenbosch–Drunen–Heusden aan; de tramhalt bij Wolfshoek heette ‘Drunen, overweg S.S.’ en bleef tot 1937 in gebruik. Plannen voor een nieuwe, rechtgetrokken weg en de aankoop en sloop van de molen ‘Vooruitgang’ (1953) werden voorbereid maar grotendeels niet uitgevoerd.
Voor de lokale gemeenschap was de Openbare Lagere School in Wolfshoek belangrijk: gebouwd 1872–73 nadat het aantal leerlingen in Drunen groeide, met Kees van Delft als eerste hoofdonderwijzer. Rond 1911 telde de school ongeveer zestig leerlingen; in 1929 sloot de school en het gebouw werd later gesloopt (1965) voor de aanleg van de Maasroute.
De grootste ingreep kwam met de aanleg van de A59 in de jaren 1958–1971. De geplande snelweg liep precies over het dorpshart en leidde tot sterke verontwaardiging onder bewoners; voorbereiding, onteigening en uitvoering duurden ruim tien jaar. Ongeveer zestien woningen en de hele straat ’t Haike verdwenen, plus meerdere lokale bedrijven (bakkerijen, schoenfournituren, elektrawinkel, tabakswinkel). Slechts één winkelwoning bleef behouden. In 2013 veranderde de aansluitingstructuur nogmaals bij de vernieuwing van het ‘Ei van Drunen’: aansluiting 42 kwam in gebruik, aansluiting 41 verviel en de verbinding van Wolfshoek met de d’Oultremontweg werd heringericht.
Naast woningen en wegen kende Wolfshoek korte periodes met bijzondere functies: in 1957 opende aan huisnummer 43 een stierenstal van de Kunstmatige Inseminatie‑vereniging met zeven fokstieren, bedoeld voor regionale veeteeltverbetering. Voor de toekomst is aan de westzijde het plan Munnikenkamp in ontwikkeling, een nieuw woongebied met circa 280 woningen en een multifunctionele accommodatie, dat het landschap opnieuw zal veranderen.
Kortom: Wolfshoek is in de loop van eeuwen van een klein, herkenbaar buurtschap met eigen school, winkels en spoor- en tramknooppunten geleidelijk verdwenen onder hogere infrastructuurplannen. Verkeerstechnische ontwikkelingen en bestuurlijke/herindelingsbeslissingen bepaalden de gedaantewisseling van het gebied, waarvan sporen alleen nog terug te vinden zijn in namen en archieven.