Historisch Heusden - 254 Buurtschap De Hoeven, Haarsteeg

In dit artikel:

De buurtschap De Hoeven, het westelijke deel van Haarsteeg in de huidige gemeente Heusden, kende lange tijd een ingewikkelde bestuurlijke en kerkelijke indeling. Na het Keizerlijk Decreet van Napoleon uit 1810 werd Haarsteeg verdeeld over de gemeenten Hedikhuizen, Vlijmen, Nieuwkuijk & Onsenoort en Herpt & Bern. Bij de herindeling van 1935 kwam het grootste deel bij Vlijmen en werd een ander deel bij Heusden gevoegd. Sinds 1997 vallen alle delen onder de gemeente Heusden.

Ook kerkelijk was het gebied verdeeld. De zelfstandige rooms-katholieke parochie Haarsteeg ontstond in 1846 als afsplitsing van Hedikhuizen, met de Norbertijnen van de Abdij van Berne als patronen. Delen van De Hoeven werden later vanuit Herpt en Nieuwkuijk bij Haarsteeg gevoegd. Sinds 2015 behoren Haarsteeg, Vlijmen, Vliedberg en Nieuwkuijk tot de gezamenlijke parochie Heilige Augustinus.

De buurtschap ontstond langs de Hoevensche Wetering op een hoge zandrug, die al vroeg bewoning mogelijk maakte. Haarsteeg wordt voor het eerst genoemd in 1377. In de vijftiende eeuw bezat het klooster Mariëndonk in Elshout hier een uithof, een boerderij voor landbouw en ontginning. De omliggende gronden werden De Hoeven genoemd. Het klooster werd in 1577 door de Geuzen verwoest.

Archeologisch onderzoek in 1950 bevestigde de middeleeuwse bewoning. Achter een woning werden op ruim een meter diepte muren van grote kloosterbakstenen gevonden, samen met onder meer gebrandschilderd glas, tegels, vuursteen en aardewerk. De vondsten wijzen op bebouwing die rechtstreeks op de natuurlijke zandlaag was opgetrokken.

Een van de zwaarste gebeurtenissen uit de geschiedenis van De Hoeven was de bommenwerpercrash van 17 juni 1944. Een brandend geallieerd vliegtuig verwoestte eerst drie woningen en daarna nog acht andere huizen. Aan boord waren nog bommen, die bij de brand ontploften en ongeveer tien omliggende woningen zwaar beschadigden. Acht inwoners van de buurtschap kwamen om; de bemanning had het toestel eerder per parachute verlaten. Ter herinnering staan er verschillende oorlogsmonumenten, waaronder twee monumenten voor de Hoevenramp en een wegkruis.

De Hoeven was oorspronkelijk een agrarisch gebied met kleine rietgedekte boerderijen en hopeesten. Veel boerderijen uit de periode 1700-1750 verdwenen door de ramp of werden na de oorlog vervangen door wederopbouwboerderijen met rode pannendaken. Inmiddels is De Hoeven veranderd in een straat met woningen en bedrijven, maar de historische kenmerken blijven zichtbaar. Tot de lokale bijzonderheden behoren een eigen vlag sinds 2015, een verzameling pelgrimsmemorabilia, de verkiezing tot mooiste straat van het wandelevenement ’80 van De Langstraat en de overstroming van 1880, waarbij ongeveer 75 centimeter water stond en zestig runderen verdronken.