In de mèèregen

In dit artikel:

Marie van de Middelhaai runt sinds decennialang een levende herinnering aan het oude boerenleven in Vlijmen. Haar boerderij stamt uit 1650; rond 1750 kreeg het huis een stenen voorgevel met schuiframen en rond 1890 werden een herd (historische huiskamer), een geut (keuken) met pomp en kelder en een plee met poepdoos toegevoegd. Sindsdien is het interieur nauwelijks veranderd. Marie geeft al zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond het huis en onderhoudt het erf als een levend museum: ze slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt het Vlijmense dialect, bewaart een kabinet vol lokale mutsen en verbouwt en eet weer vergeten groenten uit haar moeshof. De omgeving van de boerderij is nog steeds opvallend groen en traditioneel van karakter.

Marie publiceert wekelijks korte verhaaltjes (in totaal zo’n 114 stukjes in 23 jaar) over haar dagelijks leven en maakt van veel van die verhalen korte filmjes met groene beelden van huis en erf. Die filmpjes zijn te vinden op Facebook onder haar naam en via haar website. Ze wil die beelden blijven maken “zolang dat nog kan”, omdat het uitzicht en de sfeer voor haar en bezoekers van wezenlijk belang zijn voor het behoud van het authentieke karakter van het huis.

Tot grote verbijstering van Marie heeft de gemeente Heusden plannen om twee nieuwbouwwoningen te bouwen die vanaf de ramen van de historische huiskamer zichtbaar zouden zijn. Volgens haar zouden die huizen het 19e-eeuwse boerensfeertje en de unieke kijk vanuit de huiskamer definitief aantasten. Marie vreest dat het levend museum-gevoel daarmee verloren gaat.

In de meest recente aflevering van haar reeks publiceerde ze een zelfgeschreven lied, “In de mèèregen”, dat in dialect het alledaagse ritme van boerinnenleven en het morgens ontwaken — vooral door kraaiende hanen — beschrijft. Het lied en de tekst schetsen haar routines bij warm weer, oude gewoonten uit de tijd vóór wekkergebruik en haar ergernis over vroeg kraaiende hanen die het slaapritme verstoren. In de aflevering licht ze ook enkele dialectwoorden toe voor lezers.

Kortom: Marie is een levende schakel naar regionaal erfgoed en landelijke tradities. Haar verhalen en filmprojecten documenteren materiaalcultuur en levenswijze die dreigen te verdwijnen wanneer nieuwbouw het zicht en de historische context aantast. Voor wie begaan is met cultuurhistorie en landschap biedt haar verhaal een typisch voorbeeld van de spanning tussen dorps- of erfgoedbehoud en hedendaagse ruimtelijke ontwikkeling. Meer informatie en contactgegevens staan op www.marievandemiddelhaai.nl; reacties kunnen ook per post of telefoon worden gestuurd naar haar adres in Vlijmen.