In Heusden begon onze democratie

In dit artikel:

Vrijheid en democratie, die tegenwoordig vanzelfsprekend lijken, kwamen in Nederland voort uit een lange strijd. Een belangrijke, weinig bekende rol was weggelegd voor Johannes Conradus de Kock uit Heusden, een leidende figuur binnen de patriottenbeweging rond 1780.

De patriotten eisten meer inspraak, een eerlijker bestuur, openheid over besluiten en financiën, vrijheid van meningsuiting en godsdienst, en stem- en kiesrecht. Onder leiding van De Kock grepen burgers in 1787 de macht in Heusden. Er kwam een stadsbestuur dat door inwoners was gekozen. Ook katholieken mochten er bestuursfuncties bekleden, terwijl dat in veel andere plaatsen verboden was. Daarmee werd Heusden volgens het artikel de eerste stad in Holland met een democratisch stadsbestuur.

De verandering hield echter niet lang stand. In het najaar van 1787 heroverden Duitse soldaten en aanhangers van het Huis van Oranje de macht, waarna De Kock naar Frankrijk vluchtte. Na de terugkeer van de patriotten in 1795 werden de hervormingen voortgezet. De ontwikkeling droeg bij aan de eerste Nederlandse grondwet van 1798, nog vóór de grondwetsherziening van 1848.

Heusdense Tonny van de Wiel wil dit historische verhaal opnieuw onder de aandacht brengen. Ze schreef een boekje met cartoons van Bob Leenders, ontwikkelde een memoryspel en presenteert het verhaal op zaterdag 12 september op het Binnenhof in Den Haag. Met haar initiatief wil ze ook een tegenwicht bieden aan de huidige maatschappelijke polarisatie.