M'n lieveke

In dit artikel:

Marie van de Middelhaai is de bewoonster en gids van een vrijwel ongewijzigde Vlijmense boerderij uit 1650, die in 1750 een stenen voorgevel kreeg en rond 1890 werd ingericht met een herd (huiskamer), geut (keuken) met pomp en kelder, en een plee met poepdoos. Al circa 23 jaar geeft ze rondleidingen in en rond dit huis en houdt ze het traditionele boerenleven levend: ze slaapt in een bedstee, breit eigen sokken en borstrokken, spreekt het Vlijmense dialect, bewaart een kabinet vol streekmutsen en haalt vergeten groenten uit haar moeshof. De directe omgeving van de boerderij — de “boerderijbiotoop” — is nog steeds groen en onverstoorbaar historisch.

Marie publiceert wekelijks verhalen in dialect; in de afgelopen 23 jaar schreef ze 114 van die “liekes” en maakt ze korte filmpjes van binnen en buiten het erf zolang het oorspronkelijke uitzicht nog bestaat. Tot haar grote verbijstering heeft de gemeente Heusden nu plannen voor twee nieuwbouwwoningen die precies in het zicht van de historische huiskamerramen zouden komen te staan. Volgens Marie zouden die moderne huizen het 19de-eeuwse boerenkarakter en de sfeer van haar levende museum definitief aantasten — vergelijkbaar met het verdwijnen van andere erfgoedlocaties in de regio.

In de aflevering die hier wordt gepresenteerd zingt Marie — in eigen dialect — over haar kat Snîwbal (ook wel Balleke of Ballie), een wit langharig dier dat tien jaar geleden als pasgeboren hummeltje werd gevonden bij de Nassau-laan. Thij en Tessa ontdekten het katje en voedden het met de fles; Mariken werd zijn eerste moeder. Na Marikens overlijden groeide het katje uit tot een grote, oranje-gewitte kat die Marie veel troost bood. Het lied beschrijft het zorgvuldige opgroeien, de band met de vonders en met Mariken, en hoe Snîwbal uitgroeide tot “m’n lieveke” — een wezenlijke steun voor Marie in haar ouderwetse dagelijks leven.

Marie deelt haar verhalen en filmpjes ook via Facebook onder haar naam en nodigt reacties uit; contactgegevens (Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524) staan onderaan. Haar oproep is duidelijk: zolang het uitzicht nog niet verstoord is, wil ze het historische leven en het beeldmateriaal vastleggen — om te bewaren wat mogelijk verloren kan gaan als nieuwbouw doorgaat.