Monumenten en Heusdens Erfgoed - 292 Ipperhoeve 2, Haarsteeg
In dit artikel:
In de 13e eeuw werden langs de noordzijde van Haarsteeg en de oostzijde van Vlijmen dijken aangelegd voor de aanleg van de Hollandse polder De Groote Waard, een gebied ten zuiden van Rotterdam. Boeren uit Holland werden bij die ontginning ingezet en als beloning kregen zij het achterliggende land in gebruik. Zij maakten er een typisch slagenlandschap met afwateringsweteringen en geriefhoutopstanden; die verkaveling en houtteelt hebben geleid tot de huidige aanduidingen De Sompen, De Vrije Kavelen, De Kleine Kaveling en De Grote Kaveling. De Groote Waard werd later verwoest tijdens de Sint-Elisabethsvloed van 1421. Veel van de vroege kolonisten vestigden zich blijvend in Haarsteeg.
De boerderij Ipperhoeve komt in dit landschappelijk en historisch kader te liggen. De naam, volgens onderzoek van Tarcisius van Schijndel, verwijst naar iepenhout (ip(p)er) en hoeve; begin 20e-eeuwse bronnen noemen het terrein ook “Griendland De Ipperhoeve”. Op het punt van de Ipperhoeve kwamen several weteringen samen (de Mommersteeg-, Haarsteegse- en Vlijmense Wetering), die het water via de Hoge Maasdijk en de Rattekampse wetering naar de Haarsteegse Wiel leidden. De verkaveling in noordoost–zuidwestelijke richting markeerde het ontstaan van De Vrije Kavelen; in de 19e eeuw werd veel van het terrein gebruikt voor iep- en wilgenteelt ten behoeve van hakhout.
Het huidige boerderijomnibus dateert van 1801: dat jaar werd Ipperhoeve 2 herbouwd nadat een voorganger in dijkdoorbraken van 1795 en 1799 was verloren gegaan. De boerderij bleef lange tijd in familiebezit (Pulles, later Van Opzeeland) tot verkoop in 1960 door erfgenamen. Langs de woningen lagen vroeger een landweg en een wetering die in de vorige eeuw door watervervuiling de bijnaam ‘De Stinksloot’ kreeg; heden is het terrein aangepast en is er onder meer een bord met “Regenwater infiltratiegebied” geplaatst. Voor de boerderij staan twee van de oorspronkelijk drie monumentale leilinden die ooit als vonkenvanger tegen brand werden geplant; ook zijn er betonpalen met verbindingsstangen en een zitbank.
Architectonisch is Ipperhoeve een kortgevelboerderij: straatgerichte woonruimte, gevolgd door deel en stallen, één laag met rietgedekt zadeldak en wolfseind. De gevels zijn opgetrokken uit IJsselstenen in kruisverband, met muurvlechtingen in de topgevel, fijn ingedeelde ramen en een getoogd raam in de bovenkant van de voordeur; decoratieve rollagen en een gepleisterde plint van circa 40 cm completeren het beeld.