Monumenten en Heusdens Erfgoed - 299

In dit artikel:

Buurtschap Het Zand ligt ten zuidwesten van de Haarsteegse Wiel, in de voormalige Binnenpolder van Hedikhuizen bij Heusden. Het gebied bestaat uit zandige overslaggrond die is ontstaan door twee grote dijkdoorbraken in de Hoge Maasdijk, in 1610 en 1740. Daarbij ontstond de Haarsteegse Wiel, een uitzonderlijk diepe plas van 19 hectare die tot zo’n 20 meter diep reikt en geldt als het grootste en diepste wiel van Nederland.

In de 19e eeuw veranderde het gebied sterk. Waar eerder vooral bos met Canadese populieren lag, kwamen rond 1860 meerdere ingrepen samen: voor de Stelling van Heusden werd fort Het Werk achter de Bernsche Hoeve gebouwd, het bos werd grotendeels gekapt voor vrij schootsveld en de verkaveling werd aangepast. Ook werd de weg naar de Bernsche Hoeve verlegd naar de huidige Heusdenseweg. In 1862 verrezen midden in dit oude overslaggebied twee vrijwel identieke boerderijen: Het Zand 1 en 2A.

Het Zand 1 is een eenvoudige kortgevelboerderij uit 1862 en heeft geen monumentstatus. Het gebouw heeft een rieten dak boven woon- en deelgedeelte en rode dakpannen op het stalgedeelte. De voorgevel is later vernieuwd, en in de bouw zijn sporen van verbouwingen en hergebruikte stenen zichtbaar. De boerderij was functioneel en sober opgezet, met simpele voorzieningen zoals een stapelput en water uit een welput. Fort Het Werk achter de Bernsche Hoeve werd uiteindelijk in 1932 gesloopt.