Nostalgie Jonker Fris - Een heuse wasmachine dankzij thuiswerk in Kamp Vught

In dit artikel:

Wie de vesting Heusden nadert ziet nog altijd de hoge schoorsteen van de voormalige conservenfabriek Jonker Fris – een zichtbare herinnering aan een bedrijf dat in 2008, na bijna een eeuw, de deuren sloot. Toen vielen niet alleen machines stil; veel vaste aanvoer van groenten en fruit droogde op en werknemers stonden plots voor een onzekere toekomst.

Historisch speelde Jonker Fris een belangrijke regionale rol: in de jaren vijftig leverden onder meer Molukse gezinnen uit Kamp Vught arbeidskrachten, die met weinig inkomen vaak het hele gezin lieten meehelpen om te overleven en zelfs kleine investeringen te doen, zoals de aanschaf van een wasmachine. In de fabriek werden wortelen en boontjes schoongemaakt en appels en peren geschild en in partjes in grote blikken van drie liter geperst voor export naar Engeland en Amerika. Veel arbeidskrachten kwamen per bus uit België; op de terugreis werd soms boter gesmokkeld om het magere loon aan te vullen.

De jaren zestig brachten voorspoed: de economie bloeide, Jonker Fris kocht Volkswagens (Kevers) voor kantoorpersoneel die een weekend mee naar huis mochten, een bron van trots maar ook soms jaloezie. Belangrijker nog was dat de fabriek een afspiegeling van de samenleving vormde — mensen van verschillende leeftijden, geloofsovertuigingen en afkomst werkten zij aan zij, met ruimte voor kameraadschap, humor en gedeelde vreugde en verdriet.