Óónze kosj

In dit artikel:

Marie van de Middelhaai is al zo’n 23 jaar de gastvrouw en gids van haar vrijwel onaangetaste boerderij in Vlijmen (gemeente Heusden). Het huis dateert uit 1650; in 1750 kreeg het een stenen voorgevel met schuiframen en rond 1890 werden een herd (historische huiskamer), een geut (oude keuken) met pomp en kelder en een plee met poepdoos toegevoegd. Sindsdien is het interieur nauwelijks veranderd. Marie leeft en werkt in traditionele stijl: ze slaapt in de bedstee, breit eigen sokken en borstrokken, spreekt het Vlijmense dialect, bewaart een collectie mutsen en teelt vergeten groenten in haar moeshof. De omgeving van de boerderij is nog steeds een groen, authentiek landschap dat zij als levend museum toont tijdens rondleidingen.

Al 23 jaar schrijft Marie wekelijks korte verhalen — in totaal 114 ‘liekes’ — over haar alledaagse boerenleven. Ze probeert van elk verhaal een kort filmpje te maken met beelden van binnen en buiten de boerderij, die ze deelt via Facebook onder haar naam. Haar doel is het vastleggen en behouden van de oude sfeer zolang dat nog kan.

Marie is diep verbaasd en bezorgd over plannen van de gemeente Heusden om twee nieuwbouwwoningen te realiseren op plekken die in het zicht komen van de ramen van haar historische huiskamer. Zij vreest dat die bouw het zicht en de 19de-eeuwse boerensfeer voorgoed zullen aantasten, waardoor de waarde van haar ‘levende museum’ verloren gaat.

In haar recente bijdrage beschrijft ze een praktische klus (rotte waaipaolen inkorten en opnieuw zetten met betonring en hekje) en een vertederende anekdote over een aangekomen varken («kosj») dat zich langzaam aan het hok en het levensritme moest wennen: van de eerste verlegen nachten tot het opknappen dankzij wortels, aardappelschillen en pap. Bijgevoegd is een korte woordverklaring van dialectwoorden.

Contactgegevens en meer informatie staan op haar website (www.marievandemiddelhaai.nl) en via het genoemde adres in Vlijmen. Marie documenteert en verzet zich op haar manier tegen het verlies van streekcultuur en landschap; haar schrijfsels en filmpjes vormen zowel herinnering als oproep tot behoud.