Óónze witten haon

In dit artikel:

Marie van de Middelhaai runt al zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar vrijwel onaangetaste boerderij uit de 17e eeuw, een huis dat in de loop der tijd kleine aanpassingen kreeg (een stenen voorgevel met schuiframen rond 1750, in 1890 een herd en geut) maar sindsdien vrijwel hetzelfde is gebleven. Marie leeft en laat anderen zien hoe een negentiende-eeuwse boerenhuishouding er in deze streek uitzag: ze slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt het Vlijmense dialect, bewaart een kabinet vol streekmutsen en verbouwt vergeten groenten in haar moeshof. De omgeving van de boerderij is nog steeds groen en beeldschoon — een levend museum dat Marie met rondleidingen en wekelijkse verhalen toegankelijk maakt voor bezoekers.

Al 23 jaar schrijft Marie wekelijks over haar eenvoudige dagelijks leven; in die periode verzamelde ze 114 stukjes en maakte ze korte filmjes van het erf, binnen en buiten. Ze probeert die beelden vast te leggen zolang het nog kan, omdat ze vreest dat nieuwbouw die historische sfeer zal vernietigen. De gemeente Heusden heeft plannen voor twee nieuwbouwwoningen die precies in het zicht van de ramen van haar historische huiskamer komen te staan. Volgens Marie zou dat het authentieke 19e-eeuwse karakter van haar boerderijbiotoop voorgoed doen verdwijnen.

In haar verhaal beschrijft Marie ook levendig een van haar vele alledaagse avonturen: de kippen. Het begon met één haan en zes kippen, maar er ontstond een uitbraak van kuikens — tot wel zestig in één seizoen — waardoor de verhoudingen op het erf chaotisch werden. Veel kuikens groeiden uit tot hanen die met elkaar streden om de kippen; later verscheen er een opvallende witte, punkachtige haan met een grote kuif die iedereen opviel en Marie inspireerde tot een liedje. Dat lied, getiteld “Onze witte haan”, staat – volledig in haar eigen verteltoon – in haar column en werd ook als snelle, ritmische ‘rep’ uitgevoerd. Marie licht enkele dialectwoorden toe voor lezers die het Vlijmense idioom niet kennen.

Marie publiceert haar verhalen en filmpjes onder de naam Marie van de Middelhaai (Facebook) en moedigt belangstelling en reacties aan via haar website en contactgegevens. Haar stukken combineren nostalgie, humor en zorg over behoud van cultureel erfgoed: ze legt vast wat er nog is, omdat nieuwe bouwplannen dat zicht en daarmee een stuk streekgeschiedenis kunnen wegnemen. Kort gezegd: Marie documenteert en bewaart een verdwenen levenswijze, terwijl ze zich zorgen maakt dat gemeentelijke nieuwbouw die tastbare herinnering onherstelbaar zal veranderen.