Op óóns plee

In dit artikel:

Marie van de Middelhaai is al zo’n 23 jaar gids en levende herinnering in en rond haar 17e-eeuwse boerderij in Vlijmen (gemeente Heusden). Het huis stamt uit 1650, kreeg een stenen voorgevel rond 1750 en in 1890 een historische huiskamer, keuken met pomp en kelder; sindsdien is het interieur nauwelijks veranderd. Marie woont en werkt bewust ouderwets: ze slaapt in de bedstee, breit zelf sokken en borstrokken, spreekt het Vlijmense dialect, verzamelt lokale mutsen en verbouwt vergeten groenten in haar moeshof. Ze publiceert wekelijks verhalende liedjes en korte filmpjes over het alledaagse boerenleven en de nog groene boerderijbiotoop, onder haar naam op Facebook en via haar site.

Recentelijk kwam Marie in opstand tegen een gemeentelijk bouwplan: Heusden wil twee nieuwbouwwoningen plaatsen die vanaf de ramen van haar historische huiskamer goed zichtbaar zullen zijn. Volgens haar zal dat het 19e‑eeuwse boerengevoel en de integriteit van haar “levend museum” onherstelbaar aantasten. Uit haar teksten blijkt de drang om het ouderwetse leven vast te leggen zolang het nog kan.

Een voorbeeld van haar werk is het dialectlied “Op óóns plee”, een nostalgische ode aan het oude toilethokje: een klein, privaat ruimteje, vroeger vaak buiten met papier aan een spijker of touw, soms met een hartje in de deur. In het lied en de toelichting beschrijft Marie ook praktische details (emmer water, plonsplee, het gevoel van natuurlucht) en benadrukt ze hoe bevoorrecht de huidige generatie is met modern toiletpapier.

Het verhaal van Marie belicht een breder spanningsveld tussen erfgoedbehoud en nieuwbouw in het landelijke Nederland — een kwestie van materiële cultuur, zichtlijnen en het behoud van immateriële tradities. Voor meer informatie is haar site marievandemiddelhaai.nl vermeld.