't Réget

In dit artikel:

Marie van de Middelhaai is al zo’n 23 jaar de gastvrouw en rondleidster van haar vrijwel ongewijzigde boerderij uit 1650 in Vlijmen. Het huis kreeg in 1750 een stenen voorgevel met schuiframen en rond 1890 typische onderdelen als een herd (huiskamer), geut (keuken) met pomp en kelder en een plee met poepdoos; sindsdien is het interieur nauwelijks veranderd. Marie leeft en werkt in oude stijl: ze slaapt in de bedstee, breit haar eigen kleren, spreekt het Vlijmense dialect, bewaart traditionele mutsen en verbouwt vergeten groenten in haar moeshof. De directe omgeving — de boerderijbiotoop — is nog groen en historisch van sfeer.

Al 23 jaar schrijft Marie wekelijkse verhalen (zij noemt ze “liekes”); inmiddels zijn het er 114. Ze wil van elk verhaal korte filmpjes maken met veel beeld van binnen en buiten, zolang het nog kan, omdat ze vreest dat die kans verdwijnt. De gemeente Heusden heeft namelijk twee nieuwbouwwoningen gepland die zichtbaar zullen zijn vanuit de historische huiskamerramen. Dat plan heeft Marie verbaasd en verontrust: volgens haar zal het zicht en daarmee de 19e-eeuwse boerensfeer van haar levende museum voorgoed veranderen — vergelijkbaar met wat er volgens haar bij kasteel Stenenburg in Cuijk gebeurde.

In de aflevering van deze week deelt Marie een dialectlied, ’t Réget, waarin ze met kleurrijke, streekgebonden beelden het weer bezingt: plotselinge regenvallen, bliksem en donder, de wisseling tussen buien en blauwe lucht, en hoe regen het land verfrist maar tegelijk de oogst en bessen doet rijpen. Onder het lied geeft ze toelichtende vertalingen van enkele dialectwoorden (bijv. spèèt = spat, béziën = bessen, willicht = bliksem).

Praktische info: Marie publiceert haar korte filmpjes en verhalen op Facebook onder de naam Marie van de Middelhaai en vermeldt contactgegevens voor reacties. Haar teksten en beelden vormen zowel een persoonlijke ode aan een verdwijnende levenswijze als een kleinschalig erfgoeddossier dat onder druk staat door nieuwbouwplannen.