Verhalen van Vruger - De Commissaris van de Koningin vertelt over Drongelen, Doeveren etc. (2/2, periode 1906-1919)

In dit artikel:

De verslagen van de Commissaris van de Koningin schetsen tussen 1906 en 1919 een levendig beeld van Drongelen, een dorp dat in korte tijd sterk veranderde door waterwerken, landbouwontwikkeling en bestuurlijke vernieuwing. Bij bezoeken in 1906, 1910, 1915 en 1919 sprak de Commissaris met burgemeester, wethouders, raadsleden en inwoners over de gevolgen van de Maasmondwerken, het onderwijs, de economie en de groeiende behoefte aan woningen.

De aanleg en uitbreiding van de Maasmond en de bemaling hadden grote invloed op het landschap: gronden stonden ’s winters minder vaak onder water, waardoor veel weiland veranderde in bouwland. In 1910 waren de inwoners daar al duidelijk positief over, omdat het dorp beter droog bleef en de wateroverlast sterk afnam. Tegelijk werd duidelijk hoe belangrijk de haven van Drongelen was voor de omliggende dorpen, met aanvoer van bouwmateriaal, brandstoffen en andere goederen, en afvoer van landbouwproducten.

De verslagen bevatten ook bijzondere historische vondsten. In 1910 dook de oude dorpskist van Drongelen op, met archiefstukken over zowel het dorp als de kerk, waaronder gegevens over het Rampjaar 1672 en de oude schans die vroeger bij de huidige protestantse kerk lag. Ook kwam een opmerkelijke familielijn aan het licht: de familie Millenaar woonde al meer dan drie eeuwen op dezelfde boerderij.

Economisch ging het Drongelen relatief goed. Veel arbeiders bezaten een koe, mestten een varken of hadden zelfs een eigen huis; armoede kwam volgens de bestuurders nauwelijks voor. De landbouw profiteerde van bekalking en kunstmest, en later ook de fruitteelt, met onder meer Bellefleurs en goudrenetten. In 1915 en 1919 werd wel een hardnekkig probleem zichtbaar: woningnood. Nieuwbouw was duur en voor veel inwoners onbetaalbaar, ondanks het feit dat de gemeente en rijksoverheid mogelijk zouden bijspringen.

Politiek bleef het dorp grotendeels rustig, al veranderde de gemeenteraad in 1919 door het nieuwe kiesrecht ingrijpend. Tegelijk leefde de wens voor betere verbindingen met de regio, vooral een tramverbinding, omdat de bootdiensten naar Rotterdam en Den Bosch als onvoldoende werden gezien.